Een effectief lobbytraject in 10 stappen

Een effectief lobbytraject in 10 stappen

Een effectief lobbytraject in10 stappen, door Matthijs Pars, Senior consultant IvCB

Dit artikel werd in juni 2017 gepubliceerd in VM, het vaktijdschrift voor professionals van verenigingen.

1. Eerste stap: ga op verkenning uit

Verken wat het voorgenomen beleid precies inhoudt en welke impact het kan hebben op de organisatie. Breng de politieke dynamiek in kaart en wat de stappen in de besluitvorming zijn. Onderwerp de voorstellen aan een minutieuze demontage: wat zijn de consequenties, zitten er onopgemerkte “gremlins” in de plannen? Is het onderwerp politiek beladen of technisch van aard? Breng de besluitvormers en hun belangen in kaart. Is het verstandig om politieke druk uit te oefenen? En hoe krijgen we toegang?

2. Bepaal de doelen – wat staat ons te doen?

Aan de hand van deze eerste verkenning volgt een analyse over het smalle pad dat in de lobby moet worden bewandeld om tot resultaat te komen. Kom daarbij niet in de “paralysis of analysis” terecht – de term is van James Carville, spindoctor van Bill Clinton -, hak knopen door en bepaal duidelijke doelstellingen. Zet in op behoud of juist op verandering. Visualiseer het optimale en minimale resultaat. Te veel, te snel willen werkt niet in een lobby. Soms is het beter in te zetten op geleidelijke stappen of tijdelijke maatregelen, Die fungeren vaak als ‘ijsbreker’ voor aanscherpingen of versoepelingen in de toekomst.

3. Bepaal de strategie en voer die uit

Na de doelstellingen volgt de strategie om die te bereiken. Sla je met de vuist of tafel of vraag je juist om hulp van de overheid? Een interactie tussen samenwerken en ‘confronteren’ is vaak het meest effectief. Pas een ‘escalatieladder’ toe en houd alternatieve oplossingen achter de hand. Houd ook initiatief, bijvoorbeeld door met Kamerleden mee te denken over compromissen om een meerderheid te verkrijgen voor een amendement of een motie die de lobby verder brengen. Blijf tijdens het traject continue informatie verzamelen, zoals nieuwtjes die je en marge van een vergadering op het ministerie opvangt. Stel vragen aan de ambtenaren die aan de voorstellen schrijven: “‘Hoe ver zijn jullie met het voorstel? Wat vinden jullie zelf? Kunnen we op jullie steun rekenen?”

4. Zorg dat je interne organisatie op orde is

Bij een goede lobby horen ook duidelijke afspraken over budget, menskracht, tijdsinvestering, mediacode en boegbeeld, de interne samenwerking, wie als procesregisseur optreedt, de ‘final cut’ maakt van lobbystukken en de organisatie naar besluitvormers vertegenwoordigt. Doorgaans is het ook goed om mensen uit de organisatie en leden bij de lobby te betrekken door de vorming van een werkgroep. Vaak vinden mensen dat ook leuk om te doen, wekt dat vertrouwen en begrip, zeker als je te maken krijgt met tegenslag.

5. Zoek aansluiting

Zoek aansluiting op de belangen van de besluitvormers. Dat betekent soms stevig bijsturen van het eigen verhaal naar een positief-offensief narratief, met oog voor maatschappelijke belangen. Wat hebben we te bieden dat van waarde is voor de overheid? Bedenk ook dat de manoeuvreerruimte van een Kamerlid of ambtenaar beperkt is, mede door de begroting en het web van gedetailleerde regeer- en andere politieke akkoorden. Voel deze barrières aan en weet wat de stokpaardjes van de besluitvormers zijn. Een lobbyist van Greenpeace zei eens: “Je moet meedenken met degene die tegenover je zit. Bij de VVD gebruik je argumenten over economie en werkgelegenheid. Zit je bij GroenLinks, praat je over CO2 winst.”

6. Maak urgentie

Soms is het verstandig om urgentie te maken rond het onderwerp door dat via de media bij besluitvormers onder de aandacht te brengen Bijvoorbeeld door journalisten de primeur te gunnen van een rapport of een brisante brief aan de minister. Ook sociale media en publieksacties creëren urgentie. De achterban kan via Facebook, Twitter en andere sociale media worden opgetrommeld zich uit te spreken. De hashtag #pgbalarm lokte zo een Kamerdebat uit over de problemen rond de persoonsgebonden budgetten. Ook wist Hugo Borst de gehele Tweede Kamer achter zijn manifest over ouderenzorg te scharen. Pas wel enige spaarzaamheid toe bij het op de trom slaan, want de boodschap kan daardoor ook een geheel eigen leven gaan leiden.

7. Regel rugdekking 

Rugdekking versterkt de lobby. Smeed waar mogelijk een coalitie van partijen met een gemeenschappelijk belang. Denk aan de verrassende gelegenheidscoalitie van Stichting Natuur & Milieu en de BOVAG over de fiscale bijtelling voor elektrisch rijden. Besef wel dat een coalitie leidt tot identiteitsverlies en veel tijd kost qua afstemming. Voer geregeld overleg om de coalitie bij elkaar te houden. Voorkom ook dat je onderling verdeeld raakt, zoals het Volksfront van Judea en het Judeaanse Volksfront in Monty Python’s Life of Brian, die elkaar in plaats van de Romeinse bezetter bestreden.

8. Wek vertrouwen

Wek als organisatie vertrouwen bij de besluitvormers, door deskundigheid, overtuigende voorbeelden en harde cijfers. Toon aan dat je hun belang en positie snapt en daar ook rekening mee houdt. Een onderzoek verleent de lobbyboodschap vaak autoriteit en vergroot het vertrouwen. Bedenk wel dat smalle of juist brede definities tot heel andere uitkomsten kunnen leiden en het vertrouwen in de boodschap beïnvloeden. Soms moet je zaken wat uitvergroten of juist neutraliseren, dingen die in je in voordeel zijn kracht bij zetten en ontzenuwen wat voor de tegenstrevers pleit. ‘Sociale bewijskracht’, mits goed onderbouwd, kan ook een steunpilaar zijn. Zo kwam de anti-kernwapenbeweging met een peiling dat 84% van de Nederlanders af wil van kernwapens: “Al die mensen kunnen het toch niet verkeerd hebben?”

9. Voorkom een deuk in het vertrouwen

Eenmaal gevestigd vertrouwen kan heel snel een deuk oplopen. Informatie en cijfers dienen altijd te kloppen, voorkom een zwakke plek in de boodschap, bedenk wat weerstand oproept en wees bij een onderzoek voorbereid op kritiek op de onderzoeksmethode. Soms moet je ook met een boog om lastige argumenten en vragen heen lopen, de eigen boodschap blijven herhalen en twijfels en teveel nuance voor je houden om het vertrouwen in de boodschap geen schade toe te brengen.

 10. Wees zichtbaar en leg verantwoording af

Praat de achterban bij, deel wat er op het spel staat en onderbouw de strategie, leg in een nieuwsbrief uit wat je hebt gedaan en gaat doen. Temper de verwachtingen, want die zijn in een lobby vaak overspannen. Leg aan het eind van de rit richting de achterban verantwoording af over wat er is gedaan, kom met een duidelijke conclusie over het bereikte resultaat en waarom dat het best mogelijke was. Vier je successen, maar claim die alleen naar buiten toe alleen als dat ook gepast is. Zo besloot president Bush senior na de val van de Muur niet naar Berlijn af te reizen, om de Russen de vernedering van het verlies niet in te wrijven. Ook na een goed verlopen lobby is het vaak verstandig over je succes niet te hoog van de toren te blazen.

 

Geen reactie's

Geef een reactie